Το Ποικίλον Όρος θα ανακηρυχτεί πράγματι «Εθνικός Δρυμός»;

Του Κώστα Φωτεινάκη 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: To Ποικίλον Όρος «εθνικοποιείται»; δηλαδή θα γίνει «Εθνικός Δρυμός» όπως έχει περάσει (λαθεμένα) στα ΜΜΕ ;

Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ήταν σαφής, μέσα στην ασάφειά του, τόσο κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Ποικίλον Όρος την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5/6/08) όσο και με τη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Χαϊδάρι ΣΗΜΕΡΑ (Ιούλιος 2008) στην οποία δήλωσε ότι: «Το βουνό θα έχει χαρακτηριστικά Εθνικού Δρυμού». Δεν είμαστε καχύποπτοι με κανέναν, ούτε φυσικά με τον κ.Κιλτίδη και τους αυτοδιοικητικούς, όμως οφείλουμε να δηλώσουμε από την αρχή ότι η δήλωση του κ.Κηλτίδη είναι ασαφής, αλλά κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να έχει θετικές ή και αρνητικές συνέπειες για το δασικό χαρακτήρα του Ποικίλου Όρους, όπως θα επιχειρήσουμε να αποδείξουμε στη συνέχεια.

1. ΤΙ  ΚΑΙ ΠΟΣΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΔΡΥΜΟΙ¹ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ – ΠΥΡΗΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΗ ΖΩΝΗ

«Ο όρος «Εθνικός Δρυμός»² αναφέρεται σε περιοχές που, σύμφωνα με τη διεθνή νομοθεσία, έχουν ιδιαίτερη οικολογική σημασία λόγω της σπανιότητας και της ποικιλομορφίας της χλωρίδας και της πανίδας τους, των γεωμορφολογικών σχηματισμών, του υπεδάφους, των νερών και της ατμόσφαιράς τους. Ο ανθρώπινος παράγοντας υποχρεούται να λειτουργήσει ως μέσο διατήρησης και βελτίωσης της σύνθεσης, τόσο για τη διενέργεια επιστημονικών ερευνών, όσο και για την προσέλκυση του κοινού για ψυχαγωγικούς και επιμορφωτικούς λόγους. Στην Ελλάδα έχουν ιδρυθεί και οριοθετηθεί, με ειδικό νόμο, δέκα «Εθνικοί Δρυμοί» συνολικής έκτασης 68.732 εκταρίων³, από τα οποία 34.378 εκτάρια είναι οι πυρήνες τους». Οι ελληνικοί «Εθνικοί Δρυμοί» είναι οι εξής (στην παρένθεση το έτος ανακήρυξης): Ολύμπου (1938), Παρνασσού (1938), Πάρνηθας (1961), Αίνου Κεφαλληνίας (1962), Σουνίου (1974) , Οίτης (1966) , Λευκών Ορέων – Σαμαριάς (1962), Πίνδου - Βάλια Κάλντα(1966), Πρεσπών (1974), Βίκου Αώου(1973).

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι από το 1974 που ανακηρύχτηκε ο Εθνικός Δρυμός Σουνίου και εντεύθεν δεν έχουμε νεώτερες ανακηρύξεις. Λέτε να ανακηρύξουν τώρα το Ποικίλο και τον Υμηττό (δήλωση 21/7/08) όταν ο Βουραϊκός  και άλλες περιοχές με τεράστιο οικολογικό και ιστορικό χαρακτήρα αναμένουν επί δεκαετίες;

Όπως αναφέραμε παραπάνω οι Εθνικοί Δρυμοί αποτελούνται από τον πυρήνα τους και την (τις) περιφερειακή (ές) ζώνη (ες), έχουν δε διαφορετικό βαθμό προστασίας. Στον πυρήνα απαγορεύεται η ανόρυξη και εκμετάλλευση λατομείων, ανασκαφές, τοποθέτηση διαφημιστικών πινακίδων, βιομηχανικές δραστηριότητες, κατασκευή κτισμάτων κ.α., γεωργική και δασοπονική (υλωρική εκμετάλλευση), βοσκή, κυνήγι, ψάρεμα. Στην περιφερειακή ζώνη όλες οι δραστηριότητες ελέγχονται από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες, ώστε να μην έχουν αρνητική επίδραση στον πυρήνα.

Συμπέρασμα: Ακόμα και στους Εθνικούς Δρυμούς έχουμε ζώνες διαφορετικού επιπέδου προστασίας. Στον πυρήνα επιτρέπεται μόνο η επιστημονική έρευνα, η παθητική αναψυχή και η απόκτηση περιβαλλοντικής γνώσης και ενημέρωσης σε πορίσματα ερευνών και μελετών. Στην περιφερειακή ζώνη επιτρέπονται ορισμένες δραστηριότητες όπως η ίδρυση εκτροφείων θηραμάτων, ιχθυοτροφείων, η κατασκευή δρόμων και χώρων σταθμεύσεως αυτοκινήτων, η κατασκευή φυλακίων και εγκαταστάσεων για την εξυπηρέτηση κατασκηνώσεων και  η ορειβασία, η τοποθέτηση πινακίδων, η υλοτομία και η βοσκή⁴.

Β.  ΤΟ ΥΠΑΡΧΟΝ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΟΥ ΠΟΙΚΙΛΟΥ ΟΡΟΥΣ⁵

Σήμερα το βουνό προστατεύεται με διαδοχικές  αποφάσεις του Υπ. Γεωργίας (1934, 1947), του Υφυπουργού Προεδρίας της Κυβερνήσεως (25638/23/11/68), που το χαρακτηρίζει ως «…ιδιαίτερου φυσικού κάλλους…». Η πιο πρόσφατη ρύθμιση είναι ο νόμος 2742 (ΦΕΚ αρ.φ.207)  και ιδιαίτερα με το άρθρο 21, το οποίο έχει τον τίτλο «χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη»(7/10/99). Ωστόσο, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου, ακόμα και στην καρδιά του βουνού, (Ζώνη Α στην οποία απαγορεύονται αυστηρά η ανέγερση κτιρίων, η χάραξη αυτοκινητοδρόμων και σιδηροδρομικών γραμμών, ο αποχαρακτηρισμός αναδασωτέων περιοχών) ο νόμος αυτός καταστρατηγήθηκε σε πολλές περιπτώσεις.

Το κυνήγι έχει απαγορευτεί από το 1958 ωστόσο πολλοί ασυνείδητοι, εκμεταλλευόμενοι την πινακίδα του κυνηγητικού συλλόγου «Απαγορεύεται το κυνήγι – Επιτρέπεται η εκγύμναση σκύλων»,  κυνηγούν παράνομα, κυρίως πέρδικες.

Παρά την «Απαγορευτική Διάταξη του Δασαρχείου Αιγάλεω⁶»  για την υλοτομία, κλάδευση  και εκρίζωση, την βοσκή, την εκχέρσωση, την ρητίνευση, την λατόμευση, την χωματοληψία και την απόθεση μπαζών κτλ. και η οποία έχει ισχύ μέχρι 31/12-2011 σημειώνουμε ότι:

• Υπάρχουν στάνες στο Ποικίλο Όρος, σε περιοχές που έχουν ανάγκη αναδάσωσης.
• Η απόθεση μπαζών και κάθε λογής απορριμμάτων είναι ένα σύνηθες φαινόμενο με αποτέλεσμα αρκετοί δασικοί δρόμοι και πλαγιές του βουνού να έχουν μετατραπεί σε άτυπες χωματερές αδρανών υλικών.
• Η χωματοληψία είναι δεδομένη στην περιοχή πάνω από τη Λίμνη Κουμουνδούρου στο χώρο της διάνοιξης της Λεωφόρου Αιγάλεω – Αττικής Οδού.
• Απορριμματοφόρα των δήμων, Ι.Χ. και φορτηγά χρησιμοποιούν το δασικό δρόμο που ξεκινάει από τη γέφυρα Σκαραμαγκά (μετά την Αφαία).
• Στην Αγία Τριάδα Πετρούπολης, λειτουργεί αυθαίρετο γκαράζ μεγάλων οχημάτων σε εκτός σχεδίου περιοχή.
• Στα όρια των πόλεων με το βουνό, μικρές ή μεγαλύτερες εκτάσεις χρησιμοποιούνται ως χώροι στάθμευσης Ι.Χ. και φορτηγών αυτοκινήτων, όπως π.χ. στην είσοδο του δασικού δρόμου, στη γέφυρα Σκαραμαγκά.

Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παίρνοντας υπ΄ όψιν α) Τη σημασία και το καθεστώς που διέπει σήμερα τους Εθνικούς Δρυμούς β) Το υπάρχον καθεστώς του Ποικίλου Όρους γ) τις εξαγγελίες, συνεντεύξεις «για χαρακτηριστικά του Ποικίλου Όρους ως Εθνικού Δρυμού» καθώς και τις τοποθετήσεις  του Υφυπουργού κ. Κιλτίδη στη Βουλή «περί δασών και αναψυχής» καταλήγουμε στα παρακάτω συμπεράσματα και προτάσεις:

1. Είναι προφανές ότι το Ποικίλο Όρος δεν διαθέτει τα χαρακτηριστικά των υπαρχόντων δέκα Εθνικών Δρυμών, για να έχει τις προϋποθέσεις ανακήρυξης. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να  συγκριθεί με τον Όλυμπο, τη Σαμαριά, το Βίκο… Άρα όσοι εφησυχάζουν με τον Εθνικό Δρυμό ας το ξανασκεφτούν.
2. Η εξαγγελία του κ. Κιλτίδη ότι «το Ποικίλο Όρος θα έχει χαρακτηριστικά Εθνικού Δρυμού» είναι ασαφής, μπορεί να έχει είτε  θετικό είτε αρνητικό για το περιβάλλον εξέλιξη, ανάλογα με τις κατευθύνσεις και τις πολιτικές αποφάσεις. 
3. Η άποψή μας είναι ότι οι οποιεσδήποτε μελλοντικοί χαρακτηρισμοί του βουνού θα πρέπει να βελτιώνουν επί το αυστηρότερο την προστασία του και δεν θα πρέπει να υπονομεύουν το σημερινό νομικό καθεστώς. Μας βρίσκουν αντίθετους το «ξαναμοίρασμα της τράπουλας», στο όνομα του Εθνικού Δρυμού, για να γίνουν ρυθμίσεις που να εξυπηρετούν Μονές, Εκκλησίες, Δήμους, Ιδιώτες, Κυνηγούς, Βοσκούς, Συλλόγους (γήπεδα κτλ) κ.ά.
4. Οι  βασικές  μας θέσεις για το βουνό, όπως αναφέρονται στη Χάρτα, είναι: α) Απόλυτη προστασία του δημόσιου δασικού χαρακτήρα του Ποικίλου Όρους β) Σεβασμός και τήρηση της νομιμότητας απ΄ όλους γ) Είμαστε αντίθετοι με ότι υπονομεύει το χαρακτήρα του Ποικίλου Όρους ως βουνού σήμερα ή και στο μέλλον (περιφερειακοί οδοί, στάθμευση, μεταφορά δεξαμενών στη Λίμνη Κουμουνδούρου) δ) Το βουνό να χαρακτηριστεί όλο Ζώνη Α (να καταργηθούν οι ζώνες Β, Γ, Δ) ή αν επιθυμούν να το ανακηρύξουν Εθνικό Δρυμό να χαρακτηριστεί όλο ως πυρήνας ε) Διατήρηση του καθεστώτος «καταφύγιο άγριων ζώων και ζωής» στην περιοχή Δαφνίου – Αφαία – Σκαραμαγκά.
5. Ως πρώτες ρυθμίσεις προτείνουμε την τήρηση της υπάρχουσας νομιμότητας: α) Απομάκρυνση των κεραιών από το Ποικίλο, αρχίζοντας  από εκείνες που έχουν εγκαταλειφτεί β) Επιβουλή της απαγόρευση της κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων, απορριμματοφόρων των Δήμων από τους δασικούς δρόμους (Αφαία Σκαραμαγκά) γ) Απαγόρευση της βοσκής, χωματοληψίας, κυνηγιού  δ) Αποκατάσταση του τοπίου και γενναία δενδροφύτευση κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής Ικονίου – Ασπροπύργου (ο ΕΡΓΟΣΕ έχει μηνυθεί από το Δασαρχείο Αιγάλεω) ε) Ακύρωση της «χρόνιας ανοικτής πληγής» Περιφερειακής Οδού, Αιγάλεω – Αττική Οδός, και πλήρη αποκατάσταση του τοπίου (πάνω από τη Λίμνη Κουμουνδούρου) στ) Συντήρηση του δικτύου των δασικών δρόμων – προοληπτικά μέτρα πυροπροστασίας πριν την αντιπυρική περίοδο.
6. Άμεσες νέες προτάσεις στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της προστασίας του βουνού, της οικολογικής και ιστορικής ανάδειξης: α) Η ευρύτερη περιοχή της Μονής Δαφνίου να κηρυχτεί αισθητικό δάσος (όπως στη Μονή Καισαριανής) β) Το φαράγγι Ζαστάνι να κηρυχτεί Μνημείο Φυσικής Κληρονομιάς γ)  Να αναδειχτεί και να προστατευτεί η Λίμνη Κουμουνδούρου (Αρχαία Ρειτή) δ) Να αναδειχτούν τα ίχνη του αρχαίου τείχους «ΔΕΜΑΣ» που ένωνε το Ποικίλο με την Πάρνηθα, φράζοντας την Β.Δ. είσοδο του λεκανοπεδίου από την πλευρά του Θριασίου ε) να συμπεριληφθούν και τα δύο Στρατόπεδα Χαϊδαρίου (Καραϊσκάκη Α΄ και Β΄) στο δασικό καθεστώς προστασίας (για το θέμα των στρατοπέδων θα επανέλθουμε με συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις).
7. Επειδή ο κ. Κιλτίδης αναφέρει⁷ συνεχώς στη βουλή, ημερίδες κτλ περί «δάσους πολλαπλών χρήσεων» και «αναψυχής»  εμείς υιοθετούμε τον επιστημονικό όρο «δασική αναψυχή».  Δείγματα δασικής αναψυχής είναι το άλσος Δαφνίου, ο χώρος του Διομηδείου Βοτανικού Κήπου, ορειβατικά μονοπάτια κτλ. και όχι οχλούσα «αναψυχή» τύπου «Fun Park».

Είναι προφανές ότι το οικολογικό – περιβαλλοντικό κίνημα, και όσοι αποδεδειγμένα ενδιαφέρονται  για τα βουνά, τα δάση και την ποιότητα ζωής δεν θα πρέπει να εφησυχάζουν με τις δηλώσεις του κ.Κιλτίδη, ούτε με τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις των δημοτικών αρχόντων. Αντίθετα θα πρέπει να συντονίζουμε τον αγώνα μας, να επαγρυπνούμε αλλά και να αξιοποιούμε τις όποιες δηλώσεις και ευκαιρίες στην κατεύθυνση που παρουσιάσαμε, δηλαδή την απόλυτη προστασία του δημόσιου δασικού χαρακτήρα του Ποικίλου Όρους. Τη δήλωση Κιλτίδη, να μη την υποτιμούμε ούτε να την υπερτιμούμε αλλά να την εμπλουτίσουμε, εμφυσώντας νέο  και συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Σημειώσεις:

1. Νόμοι - Διατάξεις για τους Εθνικούς Δρυμούς: Α.Ν. 856/1937, Ν.Δ. 86/1969 άρθρα 79,80,81, Ν.Δ. 966/1971 (ΦΕΚ 192 Α) προβλέπει επίσης νέες δύο κατηγορίες α) Αισθητικά δάση, συνολικά 19 (π.χ. Μονή Καισαριανής, Νέστος, Βάι κ.ά) β) Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης, συνολικά 34 (π.χ. Απολιθωμένο δάσος Λέσβου, κ.ά)
2. Στοιχεία από τη Γενική Δ/νση Αναπτ. και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος.
3. Ένα εκτάριο (ha) ισούται με 10 στρέμματα.
4. Βασικά στοιχεία από τη «Χάρτα Προστασίας και Οικολογικής Ανάδειξης του Ποικίλου Όρους», Μάρτιος 2008, στην οποία παρουσιάζονται αναλυτικά τα προβλήματα και οι προτάσεις των Οικολογικών Περιβαλλοντικών Συλλόγων Περιστερίου – Πετρούπολης – Χαϊδαρίου.
5. Στο Ποικίλο Όρος απαγορεύεται με το υπάρχον καθεστώς από το 1958.
6. Άλλες Διατάξεις και αποφάσεις για την προστασία των Βουνών και του Ποικίλου Όρους:  α) Τα άρθρα 66 και 177 του Ν.Δ/τος 86/89 "περί Δασικού Κώδικα" β) Τα άρθρα 3. (§4) και 5 του Ν.998/79 γ) Το άρθρο  40 (§2) του Ν. 1337/83 δ) Την αριθμ. 412/93 απόφαση της ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικράτειας ε) Την αριθμ. 87484/7986/14.11.95 δ/γή του Υπουργείου Γεωργίας στ) Την αριθμ. 319/6-3-96 απόφαση του Περ/κου Διευθυντή Δυτικής Αττικής  ζ) Την 108424/13.9.1934 απόφαση Υπουργού Γεωργίας "περί κηρύξεως αναδασωτέας της περιοχής του Λεκανοπεδίου Αττικής" που δημοσιεύτηκε στο 132/1934 Φ.Ε.Κ. τεύχος Β΄ η) Την 1413/30.5.1990 Δ.Α.Δ. η ισχύς της οποίας έληξε παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να χρήζει προστασίας η δασική βλάστηση, η διαμόρφωση του τοπίου και το περιβάλλον γενικότερα.
7. Ομιλία Κ. Κιλτίδη «Ποια Δασική Πολιτική και Γιατί»: «Στόχος της νέας Δασικής Πολιτικής είναι το δάσος των πολλαπλών σκοπών και χρήσεων με αξιοποίηση των ρυθμιστικών και προστατευτικών του λειτουργιών, με την αξιοποίηση των καρπώσεων και με την ανάπτυξη των πολιτιστικών, περιβαλλοντικών και δραστηριοτήτων αναψυχής» Σάββατο 21 Ιουνίου 2008, Γουμένισσα, νομού Κιλκίς.

http://www.skai.gr/master_avod.php?id=50359&ad=0&cid=0&bc=1012&lsc=1  

http://www.skai.gr/master_avod.php?id=87129