Η ώρα της τσιμεντοποίησης των στρατοπέδων έφτασε; Χαϊδάρι, Χανιά, Λαμία, Παλλήνη, Πολίχνη, Σέρρες, Καβάλα
Το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου ο κυματοθραύστης της τσιμεντοποίησης του βουνού. Οι λειτουργίες του Στρατοπέδου Καραϊσκάκη Α΄ έχουν ήδη μεταφερθεί αλλού. Να μην πουληθεί και να μη χτιστεί ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο
Αφορμή για το κείμενο που ακολουθεί ήταν οι τελευταίες εξελίξεις στα στρατόπεδα Χαϊδαρίου και Χανίων, καθώς και η ημερίδα που διοργάνωσε η Δημοτική Κίνηση Σερρών «Διάβαση Πεζών», 2 Μαΐου 2007, με θέμα την παρουσίαση προτάσεων ντόπιων αρχιτεκτόνων για την αξιοποίηση των Στρατοπέδων της πόλης σε οικολογική κατεύθυνση.
Η ώρα της τσιμεντοποίησης των στρατοπέδων που βρίσκονται εντός των οικιστικών ιστών των πόλεων φαίνεται ότι πλησιάζει. Τα Στρατόπεδα αποτέλεσαν μέχρι σήμερα τον κυματοθραύστη της τσιμεντοποίησης των πόλεων από τα μεγάλα και μικρά συμφέροντα. Όμως ο αμυντικός σχεδιασμός της χώρας μας, οι νέες τεχνολογίες, και οι επεκτάσεις των πόλεων «υποχρέωσαν» την πολιτεία να αναδιατάξει και να μεταφέρει τις λειτουργίες πολλών στρατοπέδων σε περιοχές εκτός πόλεων. Έτσι προέκυψαν μεγάλοι ελεύθεροι χώροι εντός των πόλεων, με ορισμένα κτήρια να παρουσιάζουν αρχιτεκτονικό (Σέρρες) αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον (Χαϊδάρι, Μπλοκ 15).
Κάποια από τα Στρατόπεδα που δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον και ήταν μικρής έκτασης παραχωρήθηκαν (εξ ολοκλήρου ή τμήματά των) σε φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για διάφορες χρήσεις βάση του νόμου 2745/1999 (ΦΕΚ 224-27/10/1999). Εκείνα όμως τα στρατόπεδα τα οποία χαρακτηρίζονται ως «φιλέτα» και έχουν οικονομικό και οικιστικό ενδιαφέρον, π.χ. Χαϊδάρι, Σέρρες, Λαμία, Καβάλα, Χανιά κτλ. δεν έχουν παραχωρηθεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Υπάρχουν στρατόπεδα των οποίων αν και οι λειτουργίες τους έχουν ήδη μεταφερθεί (ή μεταφέρονται) σε άλλες περιοχές, ουσιαστικά παραμένουν ανενεργά. Το προσωπικό που υπάρχει, το μόνο πραγματικό καθήκον που έχει είναι να δικαιολογεί την παρουσία του στρατού «φυλλάσοντας» το χώρο, μέχρι να φτάσει η ώρα της οικοπεδοποίησης και του τσιμέντου.
Δυστυχώς για τα στρατόπεδα που θα αναφέρουμε στη συνέχεια, η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαχρονικά στάθηκε κατώτερη των περιστάσεων, αρκέστηκε σε λεονταρισμούς, δεν πέρασε από την άμυνα στην επίθεση διεκδικώντας και υποβάλλοντας διαχειριστικές προτάσεις σε οικολογική κατεύθυνση� αντίθετα υπάρχουν και περιπτώσεις που συναίνεσε στην τσιμεντοποίηση, ευθυγραμμιζόμενη πλήρως με τις επιλογές των εκάστοτε κυβερνήσεων.
Τα Στρατόπεδα «Καραϊσκάκη Α΄+ Β΄» στο Χαϊδάρι - Περιστέρι, έκτασης 3.300 στρεμμάτων στα οποία, κατ΄ αρχήν, επιχειρήθηκε να κατασκευαστούν εργατικές κατοικίες και στη συνέχεια να αναγερθεί ένα κτήριο του ΥΕΘΑ το οποίο θα έχει συνολικό εμβαδόν 2.000 τ.μ. σε δύο ορόφους (1.000 τ.μ. Χ 2). Εκεί δηλαδή που ήταν να απομακρυνθούν τα στρατόπεδα και να αποδοθούν στους κατοίκους της Δυτικής Αθήνας, το ΥΕΘΑ έχει την πρόθεση να προσθέσει και άλλο τσιμέντο! Σημείωση: δεν παραγνωρίζεται το γεγονός ότι στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 έχουν παραχωρηθεί εκτάσεις του στρατοπέδου για την ανέγερση του Νοσοκομείου Αττικόν, σχολείων κτλ. για κοινωνικές χρήσεις.
Tο Στρατόπεδο ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ στα Χανιά έχει γίνει το πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Δεκάδων φορέων (6000 υπογραφές έχουν μαζευτεί ήδη) και της Δημοτικής Αρχής. Οι φορείς (μεταξύ των οποίων και το Νομαρχιακό Συμβούλιο Χανίων) ζητούν να δοθεί ο χώρος των 56 στρεμμάτων στην τοπική κοινωνία και να γίνει χώρος πρασίνου και ένα σχολείο για τις ανάγκες της περιοχής, σε αντιπαράθεση με την Δημοτική Αρχή η οποία σε «συμφωνία» με το ΥΕΘΑ προσπαθεί να περάσει πακέτο σαν αντιστάθμισμα για την παραχώρηση του 70% του χώρου για πράσινο και σχολείο (ενδεχόμενα και άλλη χρήση;) μαζί με την ανέγερση του υπόλοιπου 30% σε πολυκατοικίες για τους αξιωματικούς προκειμένου να καλύψει τα έξοδα μετεγκατάστασης του στρατοπέδου το οποίο εδώ και χρόνια έχει ελάχιστη στρατιωτική χρήση και υποδομή. Οι φορείς ζητούν η Αυτοδιοίκηση να καλύψει τα έξοδα μετεγκατάστασης και ο χώρος να αποδοθεί κατά 100% στην τοπική κοινωνία.
Τα Στρατόπεδα Τσαλτάκη και Αθανασίου Διάκου (πρώην Τσάκαλου) στη Λαμία. Στο πρώτο έχουν παραχωρηθεί στο Δήμο Λαμίας περίπου 80 στρέμματα από τα 200. Ο δήμος, με τη σειρά του, παραχώρησε ένα τμήμα στη Νομαρχία για να γίνει το Διοικητήριο και το υπόλοιπο κατασκεύασε πάρκινκ, παιδική χαρά, δύο γήπεδα beach voley (!!!!) και κάποιους άλλους βοηθητικούς χώρους με μπόλικο τσιμέντο. Στο δεύτερο, το οποίο βρίσκεται το ΚΕΥΠ και η Μεραρχία Υποστήριξης, δεν κουνιέται φύλλο, παρά το ότι έχει ελευθερωθεί ένα τμήμα του, γιατί έχουν κλείσει κάποιες αποθήκες. Θα μπορούσε να δοθεί στο Δήμο για ήπιες αθλητικές και κοινωνικές δραστηριότητες.
Το Στρατόπεδο «Λάμπρου» στη Παλλήνη στο οποίο πρόκειται να αναγερθούν δώδεκα κτήρια των τριών ορόφων για κατοικίες στρατιωτικών. Ο νέος Δήμαρχος της πόλης συμφωνεί, ο πρώην Δήμαρχος και ο Νομάρχης Ανατολικής Αττικής διαφωνεί� η υπόθεση βρίσκεται στο Συμβούλιο Επικρατείας.
Το Στρατόπεδο Καρατάσου, στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης, έκτασης 700 στρεμμάτων περίπου «έχει ήδη εκκενωθεί»και «είναι ελεύθερο να αξιοποιηθεί από την τοπική κοινωνία» σύμφωνα με δηλώσεις, το Δεκέμβριο του 2003, των τότε Υπουργών του ΠΑΣΟΚ Γιάννου Παπαντωνίου (ΥΕΘΑ) και Χάρη Καστανίδη (Μακεδονίας � Θράκης). Το αρχικό σχέδιο των υπουργών προέβλεπε «...ανάπτυξη οικιστικού πόλου (1.500 �2.000 κατοικίες ανέφερε το ρεπορτάζ), τη δημιουργία χώρων πρασίνου πάρκινγκ, όπως και τη στέγαση σε νέες σύγχρονες εγκαταστάσεις του Ραδιοτηλεοπτικού σταθμού ΕΡΤ-3, τη δημιουργία χώρων εγκαταστάσεων δημόσιου χαρακτήρα για την εξυπηρέτηση των αναγκών του δήμου Πολίχνης, η δημιουργία υπερτοπικού χώρου πρασίνου, έκτασης 150 στρεμμάτων και η αξιοποίηση των 400 ή 500 στρεμμάτων....». Με άλλα λόγια μόνο το 1/3 της έκτασης, στην καλύτερη περίπτωση, θα γλίτωνε από το μπετόν. Τον Μάρτιο του 2005 αποδείχτηκε ότι το Στρατόπεδο Καρατάσου ανήκε στην Κτηματική Εταιρεία Δημοσίου. Παρόλα αυτά, το Νοέμβρη του 2005 υπογράφτηκε σύμβαση παραχώρησης του ΥΕΘΑ με το Δήμο Πολίχνης για 120 στρέμματα μαζί με τα διατηρητέα κτίρια. Τον Απρίλιο του 2006 ανακοινώθηκε ότι θα ξεκινήσουν τα έργα, αλλά στις δημοτικές άλλαξε η διοίκηση στο Δήμο και η νέα σωστά θεωρεί παγίδα την αποδοχή των 120 στρεμμάτων και δεν προχωρά την υλοποίηση της σύμβασης.
Τρία ανενεργά Στρατόπεδα στην πόλη των Σερρών, έκτασης 600 στρεμμάτων και περίπου 40 κτίρια αξιόλογης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους Σερραίους πολίτες χωρίς να τσιμεντοποιηθεί ούτε ένα μέτρο από την υπόλοιπη έκταση. Για την διάσωση των στρατοπέδων είχε συσταθεί με πρωτοβουλία της δημοτικής κίνησης «Διάβαση Πεζών» Συντονιστική Επιτροπή για να διασωθούν από το τσιμέντο και « να αποτελέσουν πραγματικούς πνεύμονες ζωής για τους κατοίκους της, που ασφυκτιούν από το μπετόν, την άναρχη και φρενήρη ανοικοδόμηση, την κυκλοφοριακή συμφόρηση καθώς και την έλλειψη διεξόδων αναψυχής, ψυχαγωγίας, άθλησης και διασκέδασης.» Αξίζει να σημειωθεί ότι η δ.κ. «Διάβαση Πεζών» διοργανώνει ημερίδα (2 Μαΐου 2007) με προτάσεις αρχιτεκτόνων για την αξιοποίηση των Στρατοπέδων της πόλης σε οικολογική κατεύθυνση.
Τα Στρατόπεδο Ασημακοπούλου (79 στρέμματα) και Κωτσάλου ( 67 στρέμματα) στη Καβάλα. Το πρώτο επρόκειτο να γίνει Ξενοδοχείο και Συνεδριακό κέντρο με αρχική συμφωνία του Δήμου Καβάλας και του ΥΕΘΑ (Ιούλιος 2005). Η δημοτική κίνηση Καβάλας «Νέα Πόλη» προτείνε στην προηγούμενη Δημοτική Αρχή « να επανεξετάσει τις θέσεις της και τις διεκδικήσεις που πρέπει να προβάλει προς το ΤΕΘΑ, και να απαιτήσει την παραχώρηση όλης της έκτασης και των δύο στρατοπέδων στο Δήμο Καβάλας, αξιοποιώντας το σύνολο των δυνατοτήτων που η σχετική νομοθεσία προβλέπει» Ειδικότερα προτείνεται οι χώροι των στρατοπέδων να χαρακτηριστούν «αστικό πράσινο», το οποίο σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα «Περιεχόμενο χρήσεων γης» (ΦΕΚ 166Δ 6-3-1987) επιτρέπονται α) Αναψυκτήρια β) Αθλητικές εγκαταστάσεις γ) Πολιτιστικά κτίρια και δ) Χώροι συνάθροισης κοινού. Η «Νέα Πόλη» συμφωνεί στη δημιουργία Συνεδριακού κέντρου στην περιοχή (πολιτιστικά κτίρια) αλλά όχι με τη δημιουργία χώρων κατοικίας ή οτιδήποτε άλλο δε συμφωνεί με το παραπάνω άρθρο. Με την πρόταση πολεοδόμησης που ψηφίστηκε το 2006 από την προηγούμενο Δημοτικό Συμβούλιο μειώνονται οι προβλεπόμενοι από το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο χώροι πράσινου στην περιοχή και προβλέπεται να κτιστούν Συνεδριακό κέντρο και Ξενοδοχείο και ένα μέρος να γίνουν κατοικίες για στρατιωτικούς. Όλα αυτά προβλέπονταν να γίνουν με ΣΔΙΤ.
Χρέος των κατοίκων των πόλεων είναι να υπερασπίσουν τους κυματοθραύστες στην τσιμεντοποίηση, δηλαδή τα στρατόπεδα, τα παλιά εργοστάσια τα οποία δεν λειτουργούν πια λόγω της αποβιομηχανοποίησης της χώρας, μεγάλα νοσοκομεία και άλλες δημόσιες εκτάσεις.
Σημείωση: Τα στοιχεία που δημοσιεύουμε συγκεντρώθηκαν από τον τύπο, από την συνεργασία δημοτικών ομάδων, κινήσεων και ευαισθητοποιημένων πολιτών που αγωνίζονται για την διάσωση των χώρων των στρατοπέδων από το τσιμέντο. Η παρουσίαση των στρατοπέδων που απειλούνται από το τσιμέντο ενδεχομένως να μην είναι πλήρης. Για παράδειγμα τα Στρατόπεδα στο Γουδί και των Αγίων Αναργύρων στην Αθήνα δεν αναφέρονται, ωστόσο τελούν και αυτά υπό καθεστώς τσιμεντοποίησης.
Κώστας Φωτεινάκης
Εκδότης του περιοδικού «προσανατολισμοί»
Ιδρυτικό Μέλος του «Οικολογικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Χαϊδαρίου»
